Steun ons en help Nederland vooruit

zaterdag 9 juli 2016

D66 Institutioneel: ‘Minder, minder, minder politiek’

Dat is de titel van het opiniestuk waarin voormalig Ombudsman Alex Brenninkmeijer stelt dat de traditionele partijpolitiek op haar retour is. Politieke partijen verliezen hun ideologische grondslag door de waan van de dag en partijlidmaatschap verkoopt niet meer. Investeer liever in een democratie van burgers, stelt hij.

Het is een veelgehoorde oplossing in deze tijd: breng de besluitvorming terug bij de burger. Alleen, wat betekent dat, als we tegelijkertijd als partij steeds verder professionaliseren? Staat de professionalisering van onze partij – die samenvalt met een steeds sterker wordende centrale aan sturing – niet haaks op dit democratische ideaal? Daarnaast: als steeds minder mensen lid zijn van een politieke partij, is het dan nog legitiem om partijlidmaatschap als voorwaarde te stellen voor een vertegenwoordigende of bestuurlijke functie? Met deze vragen gingen wij aan de slag tijdens de Routezaterdag van 2 juli met als thema ‘D2066: de toekomst van de partij – Institutioneel’.

In hoeverre betekent landelijke aan sturing ‘verordenen hoe het moet’? Deze vraag is van groot belang als het gaat om de centralisering en professionalisering van de partij; hier zit ook direct een spanningsveld. Want in hoeverre moet je als partij een kader vormen en handreikingen bieden en waar laat je de ruimte voor lokale politici die dicht(er) bij de burger staan?

Er kan een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen professionalisering van (a) de uitvoering, (b) de inhoud en (c) de personen. Voor wat punt a: waar de huisstijl en merchandising onder vallen, is het wenselijk als er op centraal niveau duidelijk wordt voorgeschreven. Niemand wil terug naar tien jaar geleden waar iedere lokale afdeling zijn eigen ding deed – wat resulteerde in 64 verschillende soorten posters, stijlen en logo’s. Voor punt b en c is het belangrijk dat het Landelijk Bestuur dienend is en dat zij de mate van professionalisering laat afhangen van de behoefte van lokale afdeling. Professionalisering van inhoud en personen gaat immers niet over voorschrijven of aansturen, maar over het leren, trainen en coachen van ambitieuze politici die dicht bij hun electoraat staan.

Deze getrainde en gecoachte politici kunnen op deze manier hun rol als bestuurder of volksvertegenwoordiger beter uitoefenen. Alleen, is het nog legitiem om uit de eigen partij te werven voor deze functies, als partijlidmaatschap steeds minder betekent in onze maatschappij? Waarom kiezen we bijvoorbeeld niet een partijloze talentvolle ziekenhuisbestuurder met ideeën in lijn met onze standpunten als wethouder of minister van zorg? Op deze manier vormt het feit dat een talent zich niet wil committeren aan alle partijstandpunten niet langer een belemmering voor het vinden van de meest geschikte kandidaat. De innovatieve expert op het gebied van duurzaamheid die zich niet kan vinden in ideeën over Europa, maar wel in die over duurzaamheid, krijgt dan alsnog zijn kans. De partij is er dan zowel voor het stellen van de kaders en het controleren, als voor het nastreven van de idealen en het zetten van een stip op de horizon, zoals het ooit bedoeld was.