Steun ons en help Nederland vooruit

woensdag 30 september 2015

Klimaatverandering? Verander eerst het wetenschappelijk klimaat!

Precies op de zaterdag waarop het over klimaatverandering zou gaan, tikte het kwik de 31 graden aan en was het zaaltje waarin we zaten nog een slagje warmer. Een betere illustratie van de opwarming van de aarde was niet denkbaar. Twee bedenkers van het Energie Transitie Model warmden de zaal nog wat verder op door de Routers te laten zweten op scenario’s waarmee de klimaatdoelstellingen van 2020 konden worden gehaald.

Maar echt verhit werd het pas toen een aantal klimaatsceptici hun verhaal mochten doen. Hun betogen kwamen erop neer dat er geen bewijs is dat de aarde structureel opwarmt, en al helemaal niet dat dit wordt veroorzaakt door de uitstoot van CO2 als gevolg van het gebruik van fossiele brandstoffen. Die ochtend hadden we al uitgerekend hoeveel het zou kosten om de transitie te maken naar veel minder uitstoot (namelijk: miljarden euro’s). Een nogal zinloze investering als het verminderen hiervan nauwelijks effect heeft op ons milieu en het klimaat, aldus deze heren.

Het is verleidelijk om te concluderen dat dit goedbedoelende mensen met een afwijkende mening en een kwestieuze kledingstijl zijn. Of dat hun stelling dat, vanwege de enorme wetenschappelijke vooringenomenheid tegen klimaatsceptici, hun geluid niet gehoord wordt onder het kopje ‘samenzweringstheorieën’ moet worden geschaard. En dat we onverdroten verder moeten gaan met de strijd tegen fossiele brandstoffen en CO2, de aanstichters van al het klimatologische kwaad.

Maar het bizarre is: we hebben geen idee of dit zo is. Vrijwel niemand van de aanwezigen was ook maar enigszins ingevoerd in dit onderwerp. Gevoelsmatig ben je dan eerder geneigd om twee gepromoveerde klimaatdeskundigen in pak te geloven dan drie mannen met baarden die tegen de heersende mening in roeien. Maar moet je dan je beleid daadwerkelijk baseren op de uitstraling en presentatievaardigheden van de experts die je aanhoort? Ook Europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy begon zijn verhaal met de opmerking dat hij inhoudelijk geen expert was, maar zich als democraat nou eenmaal moest neerleggen bij de meerderheid die wél van mening is dat klimaatverandering door de mens is veroorzaakt.

Terwijl juist dit de uitdagingen van de toekomst zijn. De keuzes zijn ingrijpend. Ofwel we investeren miljarden om een klimaatramp te voorkomen, ofwel we doen niets met het risico dat het gruwelijk mis gaat. En vrijwel niemand van degenen die deze beslissingen neemt — de politici, en uiteindelijk de bevolking die hen kiest — kan een gedegen inhoudelijk debat voeren over de vraag hoe het nou echt zit.

Klimaatverandering is waarschijnlijk een groot probleem. Maar misschien nog wel groter is het probleem dat veel te weinig mensen, schrijver dezes incluis, de inhoud overzien. En dat geldt voor meer onderwerpen in de technologische sfeer die steeds belangrijker worden. Het afval- en grondstoffenprobleem bijvoorbeeld. Voedselschaarste. Maar ook de opkomst en de risico’s van kunstmatige intelligentie, om maar eens wat te noemen.

Het is gevaarlijk om de beeldvorming rondom deze thema’s te laten bepalen door de geloofwaardigheid van de schaarse experts op deze gebieden. De kennis op deze vlakken moet ook toegankelijk zijn voor diegenen die niet toevallig op deze onderwerpen gepromoveerd zijn. Naast aandacht voor deze onderwerpen in het onderwijs, moet ook ontsluiting van wetenschappelijke kennis voor leken een topprioriteit zijn. Want alleen dan krijgen deze belangrijke thema’s het democratische debat dat zij verdienen.

Klimaatverandering? Waarschijnlijk wel. Maar voordat ik, en met mij vele anderen, daarover wat zinnigs kunnen zeggen, is eerst iets anders nodig. Namelijk een klimaatverandering op het gebied van de toegankelijkheid van wetenschappelijke kennis. En dan praten we verder.