Steun ons en help Nederland vooruit

zondag 15 mei 2016

De zorgen van Niek Stam

“Een stam buigt niet, maar wordt omgehakt of omgezaagd. Als we zouden buigen dan zouden we wel Bamboe als achternaam hebben gehad”. Dit zijn woorden van de vader van Niek Stam, voorman van FNV Havens en voorvechter van de gouden oude havenarbeider. Waar het anderen gaat om verdienen, vergroenen en versnellen, staat Niek pal voor diegene die in zijn ogen de havens hebben groot gemaakt: de mannen met de lieslaarzen in de kleefolie, de mannen voor dag en dauw op de kraan en de mannen waarvoor geen andere toekomst dan de haven bestaat.

Ik begrijp Niek wel.

De havenarbeiders zijn Nieks vrienden. Door de afhankelijkheid die de haven jarenlang heeft gehad van havenarbeiders, is het Niek gelukt om voor hen bijzonder goede regelingen te treffen, zoals hoge salarissen en ontslagbescherming. Sommigen noemen dit vriendjespolitiek; ik geloof dat niet. Eerder is het oprechte zorg van Niek voor mensen die hebben geleerd dat de haven de enige plek is waar ze van waarde zijn. Ook is het zorg voor diens vrouw en kinderen, die dankzij hun salaris een degelijk leven kunnen leiden. En wat Niek ziet, is dat de drang naar verdienen, vergroenen en versnellen het wint van de zorg voor zijn vrienden. Dat maakt hem strijdbaar.

De transitie die de Rotterdamse haven doormaakt wordt gestuwd door de wens/noodzaak om Nederland competitief te houden. De haven droeg in 2014 3,3% bij aan het BBP en dit percentage is groeiende (bron: portofrotterdam.com). Tegelijk is er de zorg om de grote afhankelijkheid van de haven van verwerking van fossiele brandstoffen, dat botst met de wens om schoner te zijn. Al deze overwegingen zijn macro-zaken. En daar kopen de vrienden van Niek op korte termijn helemaal niks voor.

Ik denk dat de transitie van de haven noodzakelijk is en dat Niek met zijn regelingen deze transitie frustreert. Hij zorgt ervoor dat bedrijven om de CAO’s heen werken; daarmee zijn de nieuwe arbeiders nergens tegen beschermd. Hij vertelt zijn vrienden dat ze niets anders kunnen dan op de kraan zitten. En hij voedt het wantrouwen tussen werkgever en werknemer waardoor elke verandering gezien zal worden als een directe aanval op de persoon.

Maar mijn afkeer van zijn gekozen strategie maakt zijn geuite zorgen niet minder belangrijk. Want waar de bedrijven in de haven de transitie automatisch doormaken (meedoen of verliezen is het devies), heeft de gouden oude havenarbeider hulp nodig. Er moet oog zijn voor de talenten van deze mensen, net als tijd en aandacht om te helpen zoeken naar plekken waar ze dat talent kunnen inzetten. Samen met medewerkers, bedrijven in de haven en (zelfs ook) de vakbond moet worden gezocht naar de beste manier om niet alleen voor de economische groei en een gezonde aarde, maar ook de havenarbeider te zorgen. Hier heeft de overheid een rol te vervullen, omdat een duurzame haven ook betekent dat mensen er kunnen werken en daaraan waarde kunnen ontlenen.

Een gelijkwaardig gesprek is de beste kans om de vrienden van Niek de transitie in dit licht te laten zien. En in te laten zien dat je met Niek zijn aanpak uiteindelijk echt de boot mist.

Route66 Vopak Haven

Route66 op bezoek bij Vopak in Vlaardingen tijdens Route Zaterdag ‘Handel’